نگاهي به تخلفات اطلاح‎طلبان درانتخابات مجلس ششم

آغاز كشمكش‌ها/ ابوذر علوی‎تبار

بیست و نهم بهمن ماه سال 1378، ششمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی با حرف و حدیث‎‎‎های فراوان برگزار شد. در حالی‎که دو سال از عمر دولت دوم خرداد می‎گذشت، لیست نزدیک به دولت که نام جبهه مشارکت ایران اسلامی را بر خود داشت، توانست اکثریت کرسی‎‎‎های بهارستان را به خود اختصاص دهد. این اتفاق در حالی رخ داد که لیست نامزد‎‎های جناح راست به تأیید جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جامعه روحانیت مبارز رسیده بود و چهره‎‎‎هایی شاخص همچون هاشمی رفسنجانی، موحدی کرمانی، مجتهد شبستری و... را در خود داشت.

در این انتخابات تخلفات انتخاباتی حوزه‎ انتخابیه‎ تهران، به حدی بود که همه گروه‎‎ها را معترض کرد. بعضی نامزد‎‎های جناح راست همچون محمود احمدی‎نژاد مدعی بودند که در انتخابات تخلف صورت گرفته و نسبت به اقدامات مصطفی تاج‎زاده، رییس ستاد انتخابات وزارت کشور و عضو ارشد حزب مشارکت اعتراض داشتند. سیدمرتضی نبوی یکی از معترضان نیز درباره تخلفات صورت گرفته، گفت: «دکتر حداد‎عادل در مسجد هدایت با خانواده‎اش رأی داده است، اما تعداد آرا را صفر اعلام کرده‎اند.» دبیرکل مؤتلفه اسلامی به‎عنوان قوی‎ترین تشکل سیاسی جناج راست. در بیانیه‎ای اعلام کرد که میزان رأی ملت است و انتخابات را می‎پذیرد.

با این‎حال، در بازشماری 867 صندوق توسط شورای نگهبان، مشخص شد که تخلفات محرزی از جمله مغایرت تعداد تعرفه‎‎‎ها و برگه‎‎‎های رأی، وجود آرایی که دارای مهر نظارت نیستند، آرایی با دو خط، مغایرت تعداد آرای مردم داخل صندوق با بازشماری مجدد، فقدان فرم که باید داخل صندوق باشد، پارگی لفاف صندوق‎‎‎ها و نبودن لاک و مهر بر روی برخی از صندوق‎‎‎ها صورت گرفته است.

بدین ترتیب دبیر شورای نگهبان در نامه‎ای به مقام معظم رهبری از ایشان چاره‎جویی کرد. حضرت آیت‎الله خامنه‎ای نیز در پاسخ به این نامه، در حکمی حکومتی دستور دادند تا ضمن ابطال صندوق‎‎‎های مخدوش، شورای نگهبان نتیجه انتخابات حوزه‎ انتخابیه‎ تهران را اعلام کند.

هیأت بازرسی سازمان بازرسی کل کشور در تحقیقاتی که از 280 نفر از مسئولان برگزاری انتخابات حوزه‎ انتخابات تهران، مطلعین و ناظرین، بازرسان وزارت کشور و شورای نگهبان انجام داد و پس از بررسی و ملاحظه‎ اسناد، مدارک و جلب‎نظر کارشناسان، اقدام به ابطال بعضی صندوق‎‎‎های رأی ششمین دوره‎ انتخابات مجلس شورای اسلامی کرد. این هیأت در گزارشی مفصل که بعد‎‎ها منتشر شد، تخلفات انتخابات را اعلام کرد.

در بخشی از اطلاعیه شورای نگهبان و اطلاعیه رسمی وزارت کشور به تخلفات زیر تصریح شده است:

الف) صندوق‎‎‎هایی که دارای ایراد شکلی بودند، 216 صندوق

1- صندوق فاقد مهر نظارت، 187 صندوق

2- صندوق‎‎‎های باز و دارای پارگی لفاف، 14 صندوق

3- صندوق‎‎‎های فاقد ته چک، 15 صندوق

ب) صندوق‎‎‎های دارای تغییرات ماهوی عمده نسبت به شمارش اول، 318 صندوق.

مجموعا 534 صندوق ابطال شد و در نتیجه از 2 میلیون و 921 هزار و 113 رأی مأخوذه، تعداد 726 هزار و 266 رأی باطل شد و باقی آرای مأخوذه به میزان 2 میلیون و 204 هزار و 847 رأی مورد محاسبه نهایی قرار گرفت.

پس از این تغییرات، آیت‎الله هاشمی رفسنجانی از رتبه سی‎ام به رتبه بیستم، ارتقا پیدا کرد. غلامعلی حداد عادل که قبل از ابطال اثری از او در فهرست قبلی نبود، به مجلس راه یافت و نفر بیست و هشتم لیست تهران شد. از طرفی دیگر سید علی اکبر محتشمی هم که در فهرست قبلی حضور نداشت، به دور دوم انتخابات راه یافت.

دادگاه بدوی نیز مصطفی تاج‎زاده، مسئول ستاد انتخابات کشور را در خصوص اتهام مداخله غیرقانونی در حوزه انتخابیه تهران، ری، شمیرانات و اسلامشهر به یک سال حبس و شش ماه انفصال از عضویت در هیأت‎‎‎های اجرایی و نظارت و شعب اخذ رأی، محکوم کرد. همچنین در خصوص ممانعت از اقدامات سازمان بازرسی کل کشور در رسیدگی و شناسایی عاملین جرم صندوق‎‎‎های باطل شده، به 9 ماه انفصال از خدمات دولتی و در مورد اتهام سوء‎استفاده از موقعیت شغلی و ممانعت از اجرای قانون انتخابات و معاونت در مخدوش شدن آرای صندوق‎‎‎های دارای ایراد ماهوی، وی را به 30 ماه انفصال از خدمات دولتی محکوم کرد.

البته این حکم با درخواست تجدیدنظر متهم به شعبه 21 دادگاه تجدیدنظر استان تهران ارجاع شد و این دادگاه سرانجام با حذف پاره‎ای از مجازات‎‎های قبلی، وی را تنها مستحق 30 ماه انفصال از خدمات دولتی دانست.

اما این پایان کشمکش‎‎ها نبود. با شروع به‎کار مجلس ششم و در جریان رأی‎گیری برای تصویب اعتبارنامه‎ها، بعضی نمایندگان افراطی دوم‎خردادی‎ که نسبت به ابطال بعضی صندوق‎‎‎های رأی اعتراض داشتند‍، خواستار رد اعتبارنامه بعضی از چهره‎‎هاي جناح راست، همچون غلامعلی حداد عادل شدند.

نزدیک به 100 نماینده برای رد اعتبارنامه غلامعلی حداد عادل امضا جمع کردند؛ حرکتی که بعدا به سیاسی‎ترین حرکت نماینده‎‎‎ها در استفاده از ابزار اعتبارنامه معروف شد. البته علاوه‎بر حداد عادل، اعتبارنامه محتشمی‎پور هم مورد اعتراض نمایندگان بود.

در آن زمان، جهانبخش‎ محبی‎نیا، از نمایندگان عضو فراکسیون اقلیت مجلس، به رییس مجلس اعتراض کرد و گفت: «با وجود‎ این‎که دو گزارش‎ در مجلس‎ قرائت‎ شد و اعتبارنامه‎ عزیزان‎ به‎ تصویب‎ شعبه‎‎‎ها نرسیده، ما اعمال‎ ماده ‎65 را در مجلس‎ از طرف‎ حضرتعالی‎ (جسارتا عرض‎ می‎کنم‎) ندیدیم‎! و جالب‎ است‎ وقتی‎که‎ پرونده‎ به‎ کمیسیون‎ تحقیق‎ ارجاع‎ می‎شود، در کمیسیون‎ تحقیق‎ هم‎ روح‎ حاکم‎ بر کمیسیون‎ این‎ است‎ که‎ کمیسیون‎ تحقیق‎ مشمول‎ ماده‎ (65) نمی‎شود؛ پس‎ جناب‎ آقای‎ رییس‎! سؤال‎ بنده‎ این‎ است‎ در کجا و توسط چه‎ کسی‎ این‎ ماده‎ 65 که‎ آیین‎نامه مجلس است، اعمال خواهد شد و آیا اگر خدای ناکرده جنبه تشریفاتی دارد، ما این را دقیقا بدانیم‎. شما را به فاطمه زهرا قسم آقای رییس‎! قانون را عمل کنید.»

بالأخره بعد از استعلام‎‎‎هایی که نمایندگان مجلس ششم از وزارت کشور و شورای نگهبان درباره صحت انتخابات مجلس ششم در تهران می‎گیرند؛ جلسه بررسی اعتبارنامه حداد عادل و محتشمی‎پور اول آبان برگزار می‎شود. در آن جلسه، بعد از قرائت ایرادات، مهدوی کروبی، رییس وقت جلسه از شورای نگهبان دفاع می‎کند.

او معتقد بود که مجلس تنها در حوزه‎ای می‎تواند اعتراض کند که شورای نگهبان از آن اطلاع ندارد و چیزی که از نظر شورای نگهبان گذشته و شورا از آن اطلاع دارد، قابل‎طرح شدن نیست. با این‎حال رأی‎گیری انجام شد و علی‎رغم تلاش تندروها، اعتبارنامه حدادعادل تصویب شد

از پیروزی تا شکست

سال‎‎های سیاه سیاسي‎کاری

به گواهی تاریخ و مصوبات مجلس ششم، نمایندگان منتخب مردم در این مجلس به‎جای آن‎که به‎دنبال معیشت مردم باشند، مشغول سیاست‎بازی‎‎های خود بودند. روزشمار حاضر، مهم‎ترین رویداد‎های مجلس ششم را روایت می‎کند:



29 بهمن 78

برگزاری ششمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی.



7 خرداد 79

جلسه افتتاحیه مجلس ششم و انتخاب مهدی کروبی به‎عنوان رییس مجلس.



۲۹ خرداد 79

فوریت طرح اصلاح قانون مطبوعات تقدیم مجلس شد و مورد پذیرش نمایندگان قرار گرفت.



29 خرداد 79

قرائت‌نامه اعتراضی 151 نماینده به رییس قوه قضاییه درباره برخورد با مطبوعات زنجیره‎ای!



16 مرداد 79

پس از اعتراضات فراوان و با حکم رهبر انقلاب طرح اصلاح قانون مطبوعات، از دستور کار مجلس خارج شد.



۳۰ مرداد 79

کلیات طرح ممنوعیت ورود نیرو‎های مسلح به دانشگاه‎‎ها و مراکز آموزش عالی کشور به تصویب رسید.



13 شهریور 79

ارایه طرح عفو عمومی ایرانیان خارج از کشور به مجلس؛ به موجب این طرح تمامی ضدانقلابیون فراری می‎توانستند به کشور بازگردند!



۳ مهر 79

لایحه جرم سیاسی تقدیم مجلس شد.



۶ مهر 79

کلیات طرح رفع محدودیت اعزام دانشجویان دختر به خارج از کشور به تصویب مجلس رسید. مراجع تقلید از جمله آیت‎الله مکارم شیرازی مخالف این طرح بودند.



۸ آبان 79

مجلس طی مصوبه‎ای سن ازدواج دختران را به ۱۵ سال و ازدواج پسران را به ۱۸ سال افزایش داد؛ شورای نگهبان این قانون را مغایر شرع مقدس اسلام دانست.



۹ بهمن 79

حسین لقمانیان نماینده مردم همدان در مجلس، بازداشت و سپس به قید کفالت آزاد شد.



۱۵ بهمن 79

طرح تحقیق و تفحص از قتل‎‎های زنجیره‎ای با امضای ۱۰۱ نماینده تقدیم هیأت رییسه مجلس شد.



۲۵ اردیبهشت 80

طرح جرایم سیاسی در صحن علنی مجلس مورد بررسی قرار گرفت و پس از چند جلسه بررسی، قید یک فوریت آن تصویب شد.



18 خرداد

برگزاری انتخابات ریاست‎جمهوری دوره هشتم و پیروزی سید محمد خاتمی بر رقیب اصلی خود‍، احمد توکلی.



۲۸ خرداد 80

اختلاف‎نظر پیرامون حق مجلس برای تحقیق و تفحص از سازمان صداوسیما، جلسه مجلس را به جلسه‎ای پرتنش تبدیل کرد.



۱۸ تیر 80

طرح جرم سیاسی از سوی شورای نگهبان رد شد.



11 مرداد 80

تنفید حکم رییس‎جمهوری منتخب.



۱۴ مرداد 80

پس از پنج ساعت مذاکره برای انتخاب حقوق‎دانان شورای نگهبان، مجلس فقط به ابراهیم عزیزی رأی داد.



۱۶ مرداد 80

مجلس پس از پنج‎بار رأی‎گیری و با اعمال نظر مشورتی مجمع تشخیص مصلحت، عباسعلی کدخدایی و محسن اسماعیلی را به‎عنوان حقوق‎دانان شورای نگهبان برگزید.