نگاهی به تغییرات قیمت طلا در یک قرن گذشته و عوامل مؤثر بر آن
يك قرن با طلا
در میان فلزات گرانبها، طلا محبوبترین فلز برای سرمایهگذاری است. طلا در عینحال مطمئنترین فلز، از جنبه تهدیدات نوسان قیمتی است. اینها با نگاهی به نمودار تغییرات نرخ طلا در یک قرن گذشته کاملا قابلاثبات است و افزایش قابلتوجه نرخ طلا در چند سال گذشته، بیش از پیش بر این ادعاها صحه میگذارد.
یک قرن تغییرات قیمت طلا
نرخ انس استاندارد طلا، در 1911م، 19 دلار بود. این نرخ برای 20 سال تقریبا ثابت بود اما در سال 1931م، با کاهشی قابلتوجه مواجه شد و به 17 دلار رسید. پس از این کاهش بود که افزایش نرخ طلا آغاز شد و 20 سال بعد، در 1951م، با رسیدن به مرز 35 دلار شاهد رشد دو برابری بود. پس از این رشد دو برابری، آهنگ رشد قیمت کم شد و در 20 سال بعدی، یعنی تا 1971م، حدود 6 دلار به قیمت طلا افزوده شد و نرخ انس طلا به 41 دلار رسید. از این سال بود که نرخ طلا به سان اسبی رم کرده، دورهای از رشد غیرقابلباور را آغاز کرد و در عرض کمتر از 10 سال به 650 دلار در 1980م، رسید. با اینحال طلا پس از این، دورهای از افول را شاهد بود بهگونهای که در 2001م، یک انس طلا معادل 271 دلار معامله میشد. سال 2001م، سالی چون 1971م، در تاریخ تغییرات قیمت طلا بود. از این سال بود که بهطور متوسط سالانه بیش از 120 دلار به قیمت انس طلا، افزوده شده است تا در 2011م، قیمت انس طلا از مرز 1500 دلار عبور کند.
عوامل مؤثر بر قیمت طلا
در طی یک قرن گذشته، عوامل گوناگونی در تغییرات نرخ طلا مؤثر بوده است:
1- بانکهای مرکزی
بانکهای مرکزی نقش مهمی در تعیین قیمت طلا بهویژه در چند دهه اخیر داشتهاند. بهطور کلی در چند دهه گذشته، پذیرفته شده که نرخ طلا بهنحوی با نرخ بهره و سیاستهای پولی مرتبط است که این سیاستها نیز عموما توسط بانکهای مرکزی تدوین میشوند.
2- استرسهای مالی
از طلا بهعنوان مأمنی در مواجهه با بحرانهای مالی و اقتصادی استفاده میشود. به همین دلیل جوامع گوناگون زمانیکه با بحرانهای اقتصادی روبهرو میشوند، به خرید طلا روی میآورند و این باعث افزایش تقاضا و بالتبع افزایش نرخ طلا میشود.
3- طلا و جواهرات و تقاضای صنعتی
طلا و جواهرات بهطور مداوم، بیش از دو سوم از تقاضای سالانه طلا را تشکیل میدهند. برخی تجهیزات صنعتی، از جمله تجهیزات دندانپزشکی و پزشکی از این فلز گرانبها استفاده میکنند که حدود 12 درصد از مصرف سالیانه طلا را به خود اختصاص میدهد. این کاربرد بیشتر به خواص هدایت حرارتی و الکتریکی بالا، همراه با مقاومت بالا در برابر خوردگی طلا مربوط است.
4- فروش کوتاه
قیمت طلا همچنین به برخی دستکاریهای مالی و مصنوعی کوتاهمدت بستگی دارد. این دستکاریها عمدتا توسط بانکها و برخی مؤسسات مالی صورت میگیرد.
5- جنگ
جنگ اصولا از آن دسته - چیزهایی است که بر بسیاری از متغیرهای اقتصادی تأثیر میگذارد و طلا نیز بهعنوان یک کالای حساس، در زمان وقوع جنگها تحت تأثیر قرار میگیرد.
تغییرات یک قرن گذشته نرخ طلا، حاکی از این واقعیت است که هیچ کشوری و هیچ سرمایه گذاری از سرمایهگذاری بلندمدت بر روی طلا ضرر نکرده است. درست به همین دلیل است که در سالهای بحران اقتصادی جاری، طلا بیش از هر چیزی مورد توجه صاحبان سرمایه قرار گرفته است. این موضوع در جامعه ایران از نمود و بروز بیشتری برخوردار است چراکه در جامعه امروز ایران و در فضای اقتصادی موجود آن، پولهای سرگردان فراوانی منتظر محملی برای کسب سود هستند
گفتوگو با محمد کشتی آرا، رييس اتحاديه طلا و جواهر
85 درصد طلای جهان استخراج شده است
دلائل اصلی افزایش قیمت جهانی طلا چیست؟
طی چند سال گذشته تورم جهانی و رکود اقتصادی که از آمریکا شروع و به تمام جهان گسترش پیدا کرد، باعث شد ارزش دلار بهشدت کاهش یابد. همین کاهش ارزش دلار و افزایش نرخ تورم جهانی باعث شد، قیمت طلا افزایش و به تبع آن قیمت نفت و فلزات دیگر هم افزایش یابد. در یکی دو سال گذشته، مخصوصا حوزه پول، آمریکاییها هر روز شاهد کاهش ارزش دلار هستند. در کشورهای اروپایی هم که رکود اقتصادی و مسایل اقتصادی در حوزه اقتصادی یورو رخ داده، باعث شده احتمال از هم گسیختگی پول واحد اتحادیه اروپا مطرح شود. همین دلیلی است برای سرمایهگذاری بر روی طلا که اثرات تورم جهان بر روی آن اثری ندارد؛ از نظر فیزیکی، همیشه دارای ارزش بوده و قیمت خود را ثابت نگهداشته است. در نتیجه سرمایهگذاران که روز به روز شاهد کاهش ارزش دلار هستند بهسمت خرید طلا رفته و باعث افزایش تقاضا و در نهایت باعث افزایش قیمت شدهاند. در ایران هم قیمت طلا تابعی از قیمت جهانی و ارز است و همین روند را هم در ایران شاهد بودیم.
بیش از50 درصد افزایش قیمت طلا ظرف 2 سال گذشته با توجه به افزایش قیمت ارز و افزایشهای دیگر داشتیم که ناشی از همان مسائلی است که خدمتتان عرض کردم.
روند افزایش قیمتها تا کی ادامه خواهد یافت؟
تا کی معلوم نیست؛ ولی آنچه که مسلم است و از قرائن و شواهد بر میآید، افزایش تورم در چین و آمریکا و کسری تراز تجاری آمریکا نشان از این دارد که اوضاع اقتصادی آمریکا و اروپا همچنان رو به وخامت است. همین هم دلیلی خواهد بود برای افزایش روزافزون قیمت طلا. یکی دیگر از دلایل عمده افزایش قیمت طلا در این روزها مصرف بالا و افزایش تقاضای خرید طلا از دو کشور چین و هندوستان است. این کشورها با توجه به رشد اقتصادی و درآمد بالایی که دارند یکی از متقاضیان عمده خرید طلا در دنیا هستند و اینها خود دلیلی برای افزایش قیمت طلاست. میزان تولید و ذخایر طلا، مقدار ثابتی است. همین، افزایش تقاضا و تعادل بازار را به هم میزند در حالیکه در سالهای گذشته، اقتصاد چین و هندوستان این میزان درصد، رشد را نداشت و در سالهای اخیر این میزان رشد، افزایش تقاضا را بههمراه داشته است. ذخایر کلی ثبت شده در کره زمین، 140 میلیون تن است که تاکنون 85 درصد آن استخراج شده است. گاهی برای تولید یک اونس طلا تا 100 تن خاک را خرد و تصفیه میکنند. کل طلای مصرفی ایران هم وارداتی است که البته یکی از بزرگترین معادن طلای خاورمیانه در ایران است، بنام زرشوران که تاکنون 110 تن ذخیره طلا در آن شناسایی شده و پیشبینی شده تا 200 تن هم ذخیره داشته باشد.
این تغییرات چه تأثیری در اقتصاد جهان و ایران دارد؟
پایه اقتصاد هر کشور در دنیا پول است که تشکیل شده است از، میزان ذخائر طلایی که هر کشور درون خودش دارد که پشتوانه پولی آن کشور است. در حقیقت براساس این ذخائر، این کشورها اقدام به چاپ و نشر اسکناس میکنند. بنابراین در اقتصاد جهان، طلا یکی از مسائل و مولفههای عمده اقتصاد و به نوعی قدرت سیاسی اقتصادی هر کشور است. طلا یک کالای استراتژیک شناخته میشود و وجود آن در هر کشور باعث قدرت پول و اقتصاد آن کشور است. خیلی از کشورها در سالهای اخیر، با توجه به میزان افزایش تورم جهانی و کاهش ارزش پولهایی که مبنای مبادله کالاها در دنیا قرار میگیرند و مخصوصا کشورهای نفتی، درآمدها و ذخائر ارزی خود را تبدیل به طلا میکنند که از نظر سیاسی و اقتصادی قدرتمند باشند.
نوسانات قیمت طلا در ایران تا چه حدی به این تغییرات مربوط است؟
در اقتصاد ایران این نوسانات هیچ اثری ندارد؛ زیرا ایران هم مثل 200 کشور تابع مقررات مالی و اقتصادی دنیاست و این نوسانات برای ما هم مثل سایر کشورهاست و چیزی نیست که این نوسانات باعث اختلال سیستم اقتصادی یک کشورشود. این نوسانات کاملا طبیعی است. مثل هر کالایی ممکن است گاهی با کمبود مواجه شود یا افزایش و کاهش قیمت پیدا کند که تابع مقررات اقتصاد جهان است.
نوسانات شدید قیمت طلا در ایران چگونهاست؟ گویا در مواقعی قیمت طلا در ایران تابعی از قیمتهای جهانی نیست، چرا اینگونه است؟
گاهی اوقات جّو روانی بهوجود میآید و بهدنبال آن هیجانات خاصی بهوجود میآید که این هیجانات باعث میشود قیمتها حبابی شود که در امسال و سال گذشته شاهد آن بودیم. امید است با توجه به این تجربهها در سالهای آتی این امر اتفاق نیفتد. زیرا افزایش قیمت جهانی، میل کاذب خرید را در افراد بهوجود میآورد و طبیعتا عدهای به خرید طلا روی میآورند
گردونه
روسیه چه نقشهای در سر دارد؟
سایت تابناک، در تحلیلی از طرح جدید روسیه برای حل پرونده هستهای ایران، نوشت: «در این طرح تاکنون مشخص نشده است که اگر غرب از پاسخهای ایران اظهار رضایت نکرد، غرب چه واکنشی نشان خواهد داد؟ دوم اینکه اصولا اظهار رضایت غرب همان اظهار رضایت آژانس خواهد بود یا مسائل دیگری در این زمینه دخیل خواهند بود. اگر قرار بود که غرب با پاسخهای ایران قانع شود که طی این سالها قانع شده بود؛ پس این طرح چه نکته جدیدی را ارائه خواهد داد؟ سوم اینکه اگر بهعنوان مثال، غرب 10 سؤال درباره پرونده هستهای ایران مطرح کند و ایران به هشت سؤال پاسخ مورد رضایت غرب را بدهد، آیا دو سئوال باقی مانده محوریت پیدا نخواهد کرد و مجددا ابزاری برای اعمال تحریمهای بیشتر نخواهد بود؟ و بالاخره مشخص نیست طرحی که قرار است یک طرف آن کشورمان باشد، اساسا با مشارکت ایران و با در نظر گرفتن منافع ایران طراحی شده و یا تنها طرحی بر اساس مناسبات قدرتهای جهانی و حتی بر اساس مناسبات و جنگ قدرت پوتین و مدودف در روسیه است؟ نزاع قدرتی که اکنون در روسیه بالا گرفته و در روزهای آینده پردههای بیشتری از این نزاع برداشته خواهد شد.»
اسطورهکشی به سبک انقلاب اسلامی
سایت بولتن نیوز، در تحلیلی از بزرگ و کوچک شدن برخی چهرههای انقلابی در ایران و مقدسسازی و اسطورهسازی از افراد و با نام بردن از افرادی چون «اکبر هاشمی رفسنجانی» و «محمود احمدینژاد» بهعنوان مثال عینی، نوشت: «دیگر حجت برای جامعه حزباللهی و انقلابی ما تمام شده و باید دو عنصر مقدسسازی و اسطورهپروری را به کنار بگذارد. بهنظر میرسد مهمترین خدمت احمدینژاد به ما این بود که ناخواسته و بدون آنکه خود بخواهد، آن قداست و یکتایی افراد و جریانهای سیاسی را شکست. شاید خواست خدا این بود که با اتفاقات اخیر، اسطوره این اسطورهشکن نیز شکسته شود تا من و شما به این واقعیت برسیم که هیچوقت، از هیچکس پشتیبانی بیحد و مرز و ازلی و ابدی نکنیم تا با بروز یک مشکل در وی دچار بیانصافی و بیاخلاقی نگردیم... »
