نگاهی به چالش‎های پیش روی رژیم صهیونیستی

موج تونسی در اسراییل/ کیانوش کیاکجوری

رژیم صهیونیستی که در ماه‎های گذشته در مواجهه با انقلاب‎های عربی در یک بهت اطلاعاتی و امنیتی فرو رفته و تمام پتانسیل‎های خود را به کار گرفته تا از پیامدهای‎ آن مبرا باشد؛ در روزهای گذشته شاهد موج اعتراض‎های داخلی است؛ اعتراض‎هایی که با کمال تعجب، شباهت زیادی به انقلاب‎های عربی دارد.

گرچه کارشناسان سیاسی و اجتماعی از مدت‎ها پیش به دلیل بحران‎ها و چالش‎های درونی رژیم صهیونیستی، فروپاشی از درون این رژیم را پیش بینی کرده بودند اما هیچگاه مانند اکنون به وضوح نشانه‎های آشکار آن را رویت نکرده بودند. رژیمی که شعارهایی چون از نیل تا فرات، اسراییل بزرگ و... را سر می‎داد، اکنون با چالش‎هایی روبه‎روست که حل هر یک از آن‎ها نیازمند توانمندی‎هایی است که به‎نظر می‎رسد مقامات کنونی رژیم صهیونیستی فاقد آن هستند.



چالش‎های اقتصادی

گزارش‎های منتشره نشان داده است که بسیاری از سیاست‎مداران غربی برای کسب قدرت تحت حمایت اقتصادی لابی صهیونیستی قرار می‎گیرند. با تمام این تفاسیر آن‎چه امروز در جامعه صهیونیستی در اراضی اشغالی مشاهده می‎گردد، رکود شدید اقتصادی و چالش‎های بسیار اقتصادی است که اقتصاد این رژیم را در آستانه فروپاشی قرار داده است. افزایش 10 درصدی نرخ بیکاری، تورم رو به افزایش به‎دلیل رکود اقتصادی، تعطیلی بسیاری از مراکز صنعتی و تولیدی به دلیل کاهش تقاضا برای کالاهای صهیونیستی در اراضی اشغالی و عرصه بین‎الملل از مهمترین مشکلات اقتصادی این رژیم است. این در حالی است که فساد در بخش اقتصادی بیش از گذشته افزایش یافته است؛ به‎گونه‎ای که بسیاری از تحلیل‎گران، اقتصادی بیمار را برای آن به تصویر کشیده‎اند.



چالش‎های اجتماعی

چالش‎های اجتماعی از اصلی‎ترین چالش‎های داخلی رژیم صهیونیستی است. هرچند صهیونیست‎ها با تبلیغات بسیار تلاش دارند تا جامعه‎ای همگون را برای جهانیان به نمایش بگذارند و از آن به‎عنوان الگوی منطقه‎ای یاد می‎کنند؛ اما شالوده و بنیاد نظام اجتماعی اسراییل در حال زوال و نابودی کامل قرار دارد. آمار بالای جرم و جنایت به‎ویژه در قبال زنان و کودکان، رشد اعتیاد به مواد مخدر، فسادهای مالی گسترده در دستگاه‎های اداری - به‎گونه‎ای که 10 درصد نمایندگان کنیست دارای پرونده فساد مالی و اخلاقی هستند - بحران روانی شدید صهیونیست‎ها، قاچاق انسان به‎ویژه زنان و کودکان به اراضی اشغالی برای روسپی‎گری و امور غیر اخلاقی، رشد فزاینده جرم و جنایت، افزایش آمار خودکشی، مهاجرت معکوس یهودیان از اراضی اشغالی به خارج، به‎علت بحران‎ها و شرایط ناگوار اجتماعی و اقتصادی، تنها بخش‎های کوچکی از مشکلات اجتماعی حاکم بر جامعه صهیونیستی است.



چالش‎های نظامی

ارتش صهیونیستی همواره به‎عنوان یکی از مکانیزه‎ترین ارتش‎های جهان معرفی شده است. بهره‎گیری از امکانات غربی‎ها در امور نظامی، موجب شده تا این رژیم بتواند در بعد نظامی فعالیت‎های بسیاری داشته باشد و ارتشی مجهز را ایجاد کند. علی‎رغم هزینه‎های سنگینی که برای این بخش صورت گرفته اما در سال‎های گذشته این ارتش با ناکامی‎های زیادی در مقابله با جبهه مقاومت اسلامی مواجه شده است. بر اساس آمار منتشره طی سال‎های اخیر، بحران در میان نظامیان این رژیم، نیز بیش از گذشته افزایش یافته است؛ به‎ویژه آن‎که نسل جدید نظامیان بر این اعتقادند که آن‎ها قربانی توسعه‎طلبی‎های دولتمردان خود هستند و حضور آن‎ها در ارتش اجباری و غیراصولی است.

موج تونسی در اسراییل

اکنون بر بستر چنین چالش‎هایی است که موج تونسی که در این ماه‎ها جهان عرب را فراگرفته به سرزمین‎های اشغالی رسیده و بیش از ۲۵۰ هزار اسراییلی را برای اعتراض به هزینه‎های بالای زندگی و شرایط بد مسکن به خیابان‎ها و میادین سرزمین‎های اشغالی کشانده است. این تظاهرات، بزرگ‎ترین اعتراض مردم نسبت به اقدامات و سیاست‎های این رژیم در تاریخ ۶۰ ساله آن است. این تظاهرات عمومی که فراسوی خط کشی‎های چپ و راست در اسراییل است، با خبری در شبکه‎های اجتماعی برای گردهمایی و چادر زدن مردم در میدان تل آویو آغاز شد. پس از انتشار این پیام، چادرهای فراوانی در شهرهای مختلف این رژیم برپا شد و بیشتر شهرهای مهم اسراییل را در بر گرفت. این روند رو به افزایش به گونه‎ای بود که حتی جوانانی که این درخواست را در شبکه‎های مجازی مطرح کرده بودند، از این استقبال بی‎نظیر مردم شگفت زده شدند. در این تظاهرات عمومی، هنرمندان و خوانندگان اسراییلی نیز به مردم پیوسته‎اند و مردم اشعاری را که در شهرهای عربی خوانده می‎شود زمرمه می‎کنند: «مردم نیازمند برابری اجتماعی هستند!»

جامعه‎شناسی موج اعتراضات در سرزمین اشغالی در گفت‎وگو با حسین رویوران کارشناس مسائل خاورمیانه

انتقال جامعه اسراییلی از جامعه ایدئولوژیک به‎جامعه رفاه‎طلب

به بهانه گسترش موج اعتراض‎ها در سرزمین‎های اشغالی، گفت‎وگوی کوتاهی با «حسین رویوران»، کارشناس مسائل خاورمیانه، انجام دادیم که از نظر می‎گذرد:



به‎نظر شما تحولات سرزمین‎های اشغالی، ادامه تحولات منطقه است؟

بله. تحولاتی که در درون رژیم صهیونیستی اتفاق می‎افتد، از لحاظ ساختاری شباهت بسیار زیادی به تحولات جهان عرب دارد و حتی برخی از شعارهای عربی را هم به زبان عبری مطرح می‎کنند که خود نشان می‎دهد در درون رژیم صهیونیستی یک حرکتی مشابه آن‎چه که در کشورهای عربی اتفاق افتاده در حال روی دادن است. ولی قطعا شرایط رژیم صهیونیستی و ساختار اجتماعی آن، با ساختار کشورهای عربی متفاوت بوده و حاکی از این است که یک تحولی در ساختار این رژیم در حال شکل‎گیری است که از یک جامعه ایدئولوژیک - که معمولا جامعه ایدئولوژیک با صبر و پشتکار همراه است - به یک جامعه رفاه‎طلب که همواره دنبال خواسته‎های مختلف اقتصادی و اجتماعی است در حال انتقال است.

چه عواملی مردم را به میدان‎ها کشانده است؟

از عوامل متعددی در این فرآیند می‎توان نام برد. یکی بحث سیاست‎های اقتصادی است. طی چند سال اخیر شاید نتانیاهو لیبرال‎ترین نخست‎وزیر رژیم صهیونیستی باشد که سیاست‎های خصوصی‎سازی را با شتاب دنبال کرده و همین امر تفاوت‎های درآمدی را در اسراییل به‎شدت متمایز کرده است. به‎عبارتی تفاوت درآمد 10 درصد بالای جامعه، بیش از 15 برابر 10 درصد پایین جامعه است که خود مؤید شکاف فقر و غنا در رژیم صهیونیستی و انتقال از مرحله شبه سوسیالیستی - که اساسا مبتنی بر مفاهیم تعاونی‎های کشاورزی و صنعتی است - به‎جامعه لیبرال است که برای اسراییلی‎ها این انتقال با این سرعت قابل‎تحمل نبوده، لذا شدت واکنش‎های اجتماعی به این صورت جلوه‎گر شده است.

یک شکاف در اسراییل بین «حریدیم»ها و بقیه یهودیان وجود دارد که مبتنی بر درآمد و کار است. حریدیم‎ها یهودیان متدینی هستند که تشکیلات منضبطی دارند و چندین حزب از جمله حزب «شاس» از آن‎ها حمایت می‎کند. این‎ها از خدمت نظام وظیفه معاف هستند، کار نمی‎کنند و از امتیازات اجتماعی بالایی برخوردارند. چون در مناطقی مثل قدس و شهرک‎ها استقرار دارند، دولت با خانه‎سازی در این مناطق خانه‎ها را با قیمت بسیار کم با اقساط 30 تا 50 ساله به آن‎ها واگذار می‎کند، در حالی‎که سایر جامعه صهیونیستی به‎ویژه در کنار سواحل توان خرید خانه را ندارند؛ چون خانه در مناطق ساحلی از سوی دولت پشتیبانی نمی‎شود و یارانه‎ای به آن تعلق نمی‎گیرد. لذا یکی از دلایل قیام، از بین بردن این تفاوت‎ها در بحث مسکن است.

برآیند این خیزش را چگونه ارزیابی می‎کنید؟

یک انتقال جدی در جامعه اسراییل در حال اتفاق افتادن است. جامعه صهیونیستی که رژیم غاصب اسراییل را به‎وجود آورد، یک جامعه ایدئولوژیک و با انگیزه بود. از سرزمین‎های دور مهاجرت کرده بود که یک خواسته‎ای را تحقق بخشد. به همین دلیل پشتکار این‎جامعه بالا بود. جنگ‎های زیادی را نیز در این خصوص انجام داد. اما نسل فعلی، نسل رفاه است نه ایدئولوژی. نسل رفاه به‎دنبال رفاه بوده و از جنگ گریزان است. به آموزه‎های ایدئولوژیک اهمیت زیادی نمی‎دهد و حاضر است برای این رفاه سازش کند. این یک تحول کیفی است که در چهارچوب جامعه‎شناسی اسراییل اتفاق افتاده است. این‎جامعه بسیار متفاوت است. کسانی‎که به خیابان آمده‎اند جوان هستند. این ویژگی نسل جوان، نشان‎دهنده پایان عصر جامعه ایدئولوژیک رژیم صهیونیستی است که می‎تواند شروعی بر پایان رژیم صهیونیستی باشد.

مطالبات اصلي معترضان در اسرائيل درگفت‎وگو با محمدرضا حاجیان کارشناس مسائل اسراییل

از بهشت اسراییلی خبری نیست!

این‎که «آیا موج اعتراضات سرزمین‎های اشغالی تحت تاثیر موج انقلاب‎های عربی است؟» سؤالی است که «محمدرضا حاجیان»، به آن پاسخ داده است.



شما هم فکر می‎کنید اعتراضات فعلی اسراییل، مشابه و متأثر از اعتراض‎های عربی است؟

در خصوص ماهیت تحولات صورت گرفته در رژیم صهیونیستی و تشابه آن با تحولاتی که در کشورهای عربی رخ داده، چون در واقع یک موضوع مشترک نیستند خیلی سخت می‎توان این نظر را پذیرفت که شباهت دارند. چون ماهیت دولت و حکومت در رژیم صهیونیسیتی با ماهیت حکومت در کشورهای عربی متفاوت است. از سوی دیگر جنس مردم در رژیم صهیونیستی با جنس مردم در کشورهای عربی که دستخوش تحولات شده‎اند، متفاوت است. تفاوت‎ها بین این دو قضیه بسیار زیاد است به‎طوری که نمی‎توان وجه تشابه زیادی پیدا کرد. اما مسأله مهم، تاثیری است که روی افکار عمومی گذاشته. شاید در ظاهر بتوان مسائلی از جمله یک نوع تقلید در رفتار از انقلاب مردم در کشورهای عربی دید اما از نظر ماهیت متفاوت است.

درباره این تفاوت ماهیتی بیش‎تر توضیح بدهید؟

تفاوت در سیستم و ماهیت رژیم صهیونیستی از فلسفه فکری آن گرفته تا ساختار اجرایی و سیاسی آن وجود دارد. چون رژیمی است که ساختار و ماهیت فکری آن تصنعی است و بر اساس یک سری موهومات و مسائل غیرواقعی شکل گرفته؛ اساسا در دین یهود هیچ تاکیدی بر تشکیل چنین دولتی نیست؛ اما صهیونیست‎ها برای تشکیل چنین دولتی از شاخص‎های مذهبی بهره گرفته‎اند و ترکیبی از انگیزه‎های ناسیونالیسم و شاخص‎های دینی ایجاد و مردم را ترغیب کردند تا در این مکان (اسراییل کنونی) اسکان پیدا کنند.

سران صهیونیست به یهودیان وعده بهشت برین را در ازای سفر به اسراییل دادند ولی امروز این بهشت برین برای یهودیان محقق نشده است. از لحاظ امنیتی همواره در یک تنش امنیتی قرار داشته و هیچگاه در آرامش نبوده‎اند.

مطالبه اصلی معترضان چیست؟

مسأله‎ای که مورد مطالبه معترضان است، برچیدن رژیم نیست. زیرا رژیم در آن‎جا در ظاهر یک شکل دموکراتیک را رعایت کرده است.

در حقیقت خواسته مردم تغییر سیاست‎ها و تغییر حزب حاکم است؛ یعنی ائتلافی که الان حاکم است. اگرچه نتانیاهو تلاش خواهد کرد که از اهمیت این قضیه بکاهد و از طریق تکیه بر ائتلافی که در کنیست دارد، مانع تغییر شود ولی قطع یقین این امر تأثیر خود را خواهد گذاشت و مهمترین تأثیر این اعتراض احتمالا برگزاری انتخابات زودرس خواهد بود. با توجه به برخی نظرسنجی‎های صورت گرفته، ممکن است ائتلاف کنونی نتواند رأی بیاورد و در دولت بعدی افرادی که بتوانند خود را با تحولات منطقه همسو نشان دهند رأی خواهند آورد.