اهدای 1000 متر زمین و طرح باغشهر

طرح جدید این بود/ علیرضا دولتی

سرانجام محمود احمدی‎نژاد پس از آن‎که از طرح جدید مسکن خبر داده بود، جزئیات آن را اعلام کرد تا همه غافلگیر شوند. طرح واگذاری 1000 متر زمین به مردم که احمدی‎نژاد اصرار دارد امسال این طرح در 15 نقطه کشور اجرا شود، همه را شوکه کرد و بسیاری آن را شوخی دانستند. طبق این طرح 1000 متر زمین رایگان به هر خانواده ایرانی اهدا می‎شود و در عوض دریافت‎کننده زمین باید حداکثر 100 متر آن را ویلا و مابقی را فضای سبز احداث کند. طبق برآورد‎ها برای اجرای این طرح به 2 میلیون هکتار زمین احتیاج است و جمعیت بیش از 15 میلیونی تهران به هیچ عنوان اجازه فکر کردن به اجرای این طرح را نمی‎دهد!

اظهارات اخیر رییس دولت، یادآور طرح احداث باغ‎شهر یا باغ مسکونی است که در سال گذشته با هدف ساماندهی بازار مسکن عنوان شد و در آن مقرر شده بود، بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار هکتار از مرغوب‎ترین منابع طبیعی کشور برای خانه‎سازی اختصاص یابد که بر اساس آن به‎طور متوسط هر شهروند با در اختیار گرفتن ۱۰۰۰ مترمربع زمین حق ساخت ۱۰۰ متر خانه یا ویلا را در آن داشت.

توجیه دولت نیز برای اجرای این طرح شکستن قیمت مسکن و کمک به توسعه فضای سبز کشور بود که در ازای آن کاشت و آبیاری این فضا از سوی صاحبان آن نیز الزامی می‎شد.

و حالا دوباره احمدی‎نژاد مژده طرح اختصاص هزار متر زمین به ۲۰ میلیون خانوار ایرانی را داده است و از آن با عنوان انقلابی در شهرسازی یاد کرده است.

این اخبار در حالی عنوان شده بود که مقام معظم رهبری در مراسم روز درختکاری اسفند ماه 1389 به اجرای طرح باغ‌شهر هشدار داده بودند و از مسئولان خواسته بودند که این طرح را متوقف کنند. البته مسئولان وزارت راه و شهرسازی طرح جدید را متفاوت با طرح باغ‌ شهر دانستند و حتی احمدی‎نژاد از منتقدان این طرح انتقاد کرد و گفت فقط با 60 میلیون تومان همه می‎توانند باغ و ویلا داشته باشند.

اما در میان شگفتی همگان از شنیدن این خبر، نگاه مردم کمی متفاوت است؛ بسیاری از مردم تنها به‎دنبال سرپناهی هستند که در بازار آشفته قیمت اجاره‎بها و خرید مسکن، با مناسب‎ترین قیمت، صاحب‌خانه شوند.

حال این وعده چقدر قابل اجرا است بماند، آن‎چه که در این اهمیت دارد و به ندرت از آن حرفی به سخن می‎آید، بحث«تأمین مسکن» مورد نیاز جامعه در کوتاه مدت است، معضلی که در سال‎های اخیر وزارت مسکن در قالب طرح مسکن مهر، سعی بر حل آن كرد. اما تحولات این روز‎های بازار مسکن در افزایش قیمت‎‎ها و تأخیر در پروژه‎‎های مورد نظر، خبر از شکست سیاست‎گذاری در بخش بازار مسکن دارد!

در حالی‎که سال‎هاست در برنامه بودجه کشور و وزارت راه و شهرسازی، اعتباراتی در قالب طرح‎‎های هزینه‎بر و جذب تسهیلات برای حل معضل کمبود مسکن و در حمایت از اقشار کم درآمد جامعه پیش‎بینی شده است، (نمونه آن نیز طرح مسکن مهر است که نهاد‎های مختلفی از کشور همچون بانک‎ها، تعاونی‎ها، سازمان‎‎ها و... برای حمایت از آن مشارکت کردند) اما تاکنون وزارتخانه متولی با تأخیر در تحویل واحد‎ها نتوانسته به همه وعده‎‎های خود عمل کند.

و سرانجام در میان دیدگان کنجکاو خبرنگاران در حاشیه همایش «چهاردهمین اجلاس سازمان‎‎های نظام مهندسی کشور» صومعلو معاون ارشد وزارت راه و شهرسازی که به نمایندگی از نیکزاد در آن‎جا حضور داشت در برابر پرسش خبرنگاران برای رفع ابهامات از چند و چون این طرح، این‎گونه پاسخ داد: «این طرح فقط یک ایده است!» و هنوز اقدامات کارشناسی روی این طرح انجام نشده است و به اصحاب رسانه نیز توصیه کرد که بیش از این به آن دامن نزنند!

این سخنان در حالی است که اهدای زمین‎‎های ۱۰۰۰متری به شهروندان و ایجاد باغ ویلا‎ها محوری‎ترین موضوع سخنرانی رییس‎جمهوری در آن اجلاس بود.

به‎دنبال این اظهارات، نیکزاد در جلسه هیأت دولت عنوان کرد: «سخن اخیر رییس‎جمهوری برای بازگشت به معماری اسلامی ایران و جهت حفظ حریم‎‎ها در ساخت مسکن است که تا پایان سال بررسی‎‎های این طرح در دستور کار قرار خواهد گرفت. »

حساسیت دولت به مسکن از زمانی آغاز شد که قیمت مسکن در سال 1386 در کمتر از چند ماه با رشد 100 درصدی مواجه شد و این کالای اساسی را از طلا ناب‎تر کرد. طرح‎‎های ضربتی دولت در قبال این معضل تا حدوی توانست جلوی این رشد غافلگیرکننده قیمت را بگیرد و حتی نسبتا قیمت مسکن روند کاهش را آغاز کند و از سال 1387 رکود بازار مسکن هم تجربه شد. به هر حال دولت نشان داد که می‎توان با طرح‎‎های کارشناسی و حمایت همه سازمان‎‎ها بازار آشفته مسکن را کنترل کرد، اما ارائه طرح‎‎های غیرکارشناسی که در به ثمر رسیدن آن، تردید‎ها به‎وجود می‎آید نه تنها به هدایت این بازار کمک نمی‎کند بلکه بر آتش التهاب آن دامن می‎زند

آمریکایی ها با سقوط قیمت مسکن از آن طرف بام افتادند!

بازار ورشکسته مسکن/ شهریار راستان

بسیاری از اقتصاددانان خارجی این‎گونه برآورد می‎کنند که قیمت مسکن در 20 کشور بزرگ جهان همچنان در سرازیری سقوط قرار دارد. آمریکا، استرالیا، چین و هنگ کنگ در صدر کشورهایی هستند که به نوعی با سقوط قیمت مسکن و کاهش سرانه خرید ملک روبه‎رو شده‎اند. آمریکا اولین کشوری است که با بحران سقوط قیمت مسکن روبه‎رو شده است. از این‎رو تمام ایالات آمریکا هر روز بیش از پیش در مرداب کاهش نرخ خرید مسکن فرو می‎روند. گفته می‎شود که چنین سقوطی در حوزه مسکن در چهار سال گذشته یعنی از سال 2007م، تابه‎حال سابقه نداشته است. بر اساس گزارش‎ها، سال 2006م، آخرین باری بود که بخش مسکن آمریکا با کاهش قیمت خطرآفرینی روبه‎رو شد و با ادامه روند کاهش قیمت مسکن تا سال 2007م، بسیاری از شرکت‎های املاک و همچنین بانک‎های وابسته به بخش مسکن با بحران و ورشکستگی روبه‎رو شدند. دراین حال همکاری بانک‎های عامل و تلاش‎های کارشناسان و دست‎اندرکاران این حوزه، طی یک سال، ترمزی برای سقوط قیمت مسکن شد تا در روزهای پایانی سال 2007م، بازار مسکن آمریکا از بحرانی که ضربات بسیاری به اقتصاد این کشور زده بود نجات پیدا کند. حال پس از گذشت چهار سال از آخرین سقوط قیمت مسکن و برون‎رفت لاک‎پشت‎وار اقتصاد جهان از بحران، بار دیگر، نزول قیمت در حوزه مسکن برای 20 کشور توسعه‎یافته جهان مشکلاتی را ایجاد کرده است و بسیاری از کارشناسان اذعان می‎کنند که هیچ امیدی نیست که سونامی کاهش قیمت مسکن به زودی از سر این کشورها دست بردارد. این در حالی است که قیمت مسکن در ژانویه 2011م، در مسیر کاهش قیمت خود به پایین‎ترین سطح رسیده است و این کاهش قیمت تا جایی پیش رفته است که بسیاری از دست‎اندرکاران این حوزه با ابراز نگرانی از این شرایط، نزول نرخ املاک و مستغلات را مشکل اصلی اقتصاد کشورهای درگیر با این بحران دانسته‎اند. باید توجه داشت که از سال 1992م، تا به‎حال بازار مسکن آمریکا 3 بار با بحران قیمتی مواجه شده است اما هر بار کارشناسان و بانک‎های عامل با اتخاذ تصمیمات مالی و اقتصادی از قبیل، کاهش نرخ بهره، افزایش سود سپرده‎گذاری و سرمایه‎گذاری در بخش مسکن و دیگر تسهیلات وابسته به حوزه مسکن با موفقیت از این بحران بیرون آمدند؛ اما این‎بار حتی تلاش‎های بانک مرکزی آمریکا و دیگر بانک‎های عامل برای حل و فصل و رهایی از این بحران به‎جایی نرسیده است. بانک‎ها در ابتدا برای مقرون به صرفه‎تر کردن خرید خانه و در جهت افزایش سرانه خرید ملک، تصمیماتی مبنی بر کاهش نرخ بهره تسهیلات برای خرید مسکن اتخاد کردند اما مشاهدات نشان داد که سقوط قیمت مسکن همچنان ادامه خواهد داشت. از سوی دیگر‎ سازوکار دولت آمریکا برای کاهش قیمت ملک و کاهش نرخ سود تسهیلات بانکی، باعث ورشکستگی بسیاری از بانک‎های پرداخت‎کننده این تسهیلات و همچنین منحل شدن بسیاری از شرکت‎های ساختمانی شد و به همین علت نارضایتی‎ها در مقابل ناکارآمدی سیاست‎های دولت آمریکا در مواجهه با بحران مسکن افزایش یافت. دررابطه با بحران مسکن آمریکا باید گفت؛ مسکن دیگر نمی‎تواند از چیزی‎که در حال حاضر هست بدتر شود و پیش‎بینی می‎شود که چشم‎انداز مسکن در آینده بسیار تیره و تار خواهد بود. تصمیمات تکراری بانک‎ها که به‎دفعات در زمان بحران اقتصادی و مالی آمریکا به حیطه اجرا درآمده دربحران جدید مسکن بی‎تاثیر بوده که روش‎های برخورد با این بحران باید متفاوت از گذشته و در تناسب با‎ ساز وکار این بحران باشد. تداوم این شرایط در بازار مسکن آمریکا می‎تواند زمینه‎ساز بروز بحران اقتصادی دیگری در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه باشد. حوزه مسکن هر کشور، پایه واساس اقتصاد کلان آن کشور را استوار نگه می‎دارد و ضعف در این بازار، صدمات بسیاری به اقتصاد کلان و خرد جامعه وارد خواهد کرد. با وجود این برخی کارشناسان امیدوارند که دولت آمریکا این بحران را به فرصت تبدیل کند. آن‎ها شرایط فعلی بازار مسکن آمریکا را طبیعی می‎دانند و معتقدند کاهش و نزول قیمت مسکن، تنها گذاری برای رسیدن به شرایط بهتر و سامان یافته‎تر شدن بازار مسکن است. آن‎ها همچنین معتقدند که اوضاع مسکن در حال حرکت در جهت بهتر شدن است و انتظار می‎رود که تا پایان سال 2011م، این بحران به کلی از بازار مسکن کشور آمریکا پاک شود. این کارشناسان اظهار امیدواری می‎کنند که برای دسترسی و تسریع در خروج از بحران کنونی باید تمام فاکتورهای اقتصادی که پیش از این از سوی مراجع و بانک‎ها اعمال می‎شد را به حالت اول خود برگردانند. آن‎ها جلوگیری از کاهش نرخ بهره بانکی را اولین عامل تسریع‎کننده خروج از بحران می‎دانند و با تأکید بر افزایش نرخ بهره اضافه می‎کنند که سیاست‎های دولتی در زمینه تجارت و اشتغال باید قوی‎تر شده تا گذار از این شرایط با سرعت بیشتری دنبال شود

رعایت مقررات ساخت و ساز

مسکن مهر بی‎کیفیت نیست/ ابوالفضل صومعلومعاون امور مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازي

ساخت یک میلیون و 851 هزار واحد مسکونی شهری و روستایی طی سال گذشته و امسال، در دستور کار وزارت راه و شهرسازی قرار دارد و تاکنون برای یک میلیون و 480 هزار واحد مسکونی پروانه ساختمانی صادر شده است که از این تعداد، ساخت اسکلت 918 هزار واحد به اتمام رسیده و 650 هزار واحد نیز عملیات سفت‎کاری را پشت سر گذاشته‎اند.

16هزار و 552 میلیارد تومان تسهیلات بانکی در بخش مسکن مهر پرداخت شده است که این میزان تسهیلات، برای ساخت واحد‎های مسکونی مهر منحصر به‎فرد محسوب می‎شود.

ساخت واحد‎های مسکونی مهر؛ قیمت پایین و ارزان، به معنی کاهش کیفیت ساختمان‎‎ها نیست و بر اساس بررسی و نظارت دفتر مقررات ملی ساختمان وزارتخانه راه و ساختمان، واحد‎‎های مسکونی مهر با بیش از 80 درصد رعایت مقررات لازم، نمره قبولی بالایی کسب کرده‎اند.

در حال حاضر پیمانکاران بزرگ، حرفه‎ای و متعهدی که علاقه‎مند به توسعه کشور هستند، با کم کردن حاشیه سود، در حال ساخت واحد‎های مسکونی مهر با بهترین کیفیت هستند.

بر اساس مبحث 19 مقررات ملی ساختمان ایران عایق‎کاری دیوار‎های خارجی ساختمان، نصب پنجره‎‎های دوجداره با قاب‎های فلزی ترمال بریک، چوبی یا UPVC استاندارد، عایق‎کاری کانال‎های هوا، لوله‎‎های تأسیسات و سیستم تولیدآب گرم، نصب سیستم‎‎های کنترل‎کننده موضعی نظیرشیر‎های ترموستاتیک بر روی رادیاتور‎ها و نصب سیستم‎‎های کنترل مرکزی هوشمند و مجهز به سنسور اندازه‎گیری دمای هوای محیط، الزامی است. تهیه و تدوین مبحث 19 مقررات ملی ساختمان، با عنوان «صرفه جویی در مصرف انرژی» و به روز کردن آن با لحاظ کردن مصالح و فن‎آوری‎های نوین، ترویج مبحث 19، تشکیل شرکت‎‎های بازرسی و کنترل کیفیت به منظور نظارت عالیه بر اعمال مقررات ملی ساختمان با هدف ارتقای کیفیت ساخت و ساز، تهیه مصوبه یارانه انرژی به ساختمان‎های غیردولتی موجود و در دست ساخت، حمایت از فن‎آوری‎‎های نوین و تولید صنعتی و مشارکت در تدوین لایحه مدیریت انرژی، از اقدامات انجام شده وزارت راه و شهرسازی برای صرفه‎جویی در مصرف انرژی هستند.

اما چه عواملی این انرژی را هدر می‎دهد؟ طراحی نامناسب، استفاده از مصالح غیراستاندارد و عدم اجرای کامل مبحث 19 مقررات ملی ساختمان، ارزان بودن حامل‎های انرژی، عدم نظارت مطلوب توسط ناظران ساختمان‎های در دست ساخت، عدم تشویق و حمایت کافی از رعایت‎کنندگان مبحث 19 مقررات ملی ساختمان در ساختمان‎های موجود و در دست ساخت، توسعه و گسترش ناکافی تولید صنعتی و فن‎آوری‎‎های نوین در تولید مسکن، از عوامل هدر رفت انرژی در ساختمان‎ها هستند