نگاهی گذرا به نبردهای صورت گرفته میان لبنان و اسراییل

نبرد 60 ساله/ مهدی پورصفا

لبنان فضایی برای تنفس رژیم صهیونیستی

لبنان همواره در نگاه دولتمردان رژیم صهیونیستی به‎عنوان فضایی حیاتی برای تنفس این رژیم اشغالگر تلقی می‎شد. غلبه جمعیت مسیحیان در لبنان همواره این توهم را برای مسئولان این رژیم ایجاد کرده که امکان استفاده از این گزاره به‎عنوان بازویی برای فشار بر مسلمانان وجود دارد و منابع آبی لبنان نیز گنج گران‏بهایی است که می‏تواند بیابان فلسطین را به گلستان تبدیل کند. از همین‎رو به‎تدریج شهرهای بزرگ اسراییلی از جمله نتانیا، حیفا و الجلیل در شمال این کشور شکل گرفت، اما سرنوشت، مسیر متفاوتی را برای لبنان و همچنین رژیم صهیونیستی رقم زد.



خون به پا می‏شود

پس از حمله خائنانه رژیم اردن به اردوگاه‎های فلسطینی و اخراج آنان از این کشور و مهاجرت گروه‎های مبارز فلسطینی به لبنان، این کشور به عرصه کشاکش رژیم صهیونیستی و سازمان فتح تبدیل شد. از سوی دیگر شیعیان لبنان که مدت‏ها در سایه اقوام دیگر در لبنان زندگی می‏کردند، با رهبری امام موسی صدر به‎تدریج خود را به قدرتی مطرح در عرصه سیاسی لبنان تبدیل کردند. از همین‎رو با دخالت آشکار رژیم صهیونیستی و سایر قدرت‏های خارجی، لبنان به عرصه جنگ‏های داخلی گروه‎های مختلف تبدیل شد. در سال 1978 برای اولین‎بار اسراییل تا عمق 30 کیلومتری جنوب لبنان را به اشغال خود در آورد، اما زمانی که گروه‎های مسلمان با کمک ارتش سوریه تا حدودی بر اوضاع مسلط شدند، اسراییل طی یک عملیات نظامی به نام صلح برای جلیلیه، تا بیروت پایتخت لبنان پیشروی کرد.



مجاهدین شیعه اولین ضربه را به اسراییل می‏زنند

حمله نظامی اسراییل به لبنان نقطه عطفی برای گروه‎های مبارز شیعه در این کشور محسوب می‏شد. در غیاب عملکرد مؤثر نیروهای فلسطینی و ارتش سوریه در دفع حمله اسراییل، گروه‎های شیعه به تنها گروه مقاوم در برابر اسراییل تبدیل شدند. اولین گروه‎های مبارز شیعه در منطقه ضاحیه جلوی پیشروی نیروهای اسراییلی را سد کردند و تلفات سنگینی را بر نیروها و ستون‏های زرهی پیشرو وارد کردند. با وجود محاصره کامل بیروت، نیروهای اسراییلی هیچ‏گاه نتوانستند این منطقه را تحت تسلط خود دربیاورند.



رژیم صهیویستی مجبور به ترک لبنان می‏شود

گرچه اسراییل با عقب‏نشینی از لبنان در سال 1985 و متمرکز شدن در باریکه جنوبی لبنان تلاش کرد تا از شدت تلفات خود در منطقه کم کند، اما مجاهدان شیعه که این بار در قالب تشکلی به نام حزب‏الله لبنان متمرکز شده بودند، با گسترش عملیات چریکی خود فشار خود را بر اسراییل صد چندان کردند. گرچه سازمان‏های امنیتی رژیم صهیونیستی تلاش کردند تا با ترور مقامات ارشد حزب‏الله از جمله سید عباس موسوی دبیر‏کل این سازمان، شاکله آن را از هم بپاشانند، اما انتصاب فردی به نام سید‎حسن نصرالله به این سمت به اسراییل نشان داد که از بین بردن سازمان حزب‏الله فراتر از توان رژیم صهیونیسیتی است.



همه راه‎ها به جنگ ختم می‏شود

جنگ 33 روزه، به نوعی نتیجه چند ده سال تقابل مداوم حزب‏الله لبنان و رژیم صهیونیستی بود. در حقیقت اسراییل پس از شکست مفتضحانه خود از حزب‏الله لبنان تلاش کرد تا با استفاده ابزاری از شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین سوء استفاده از ترور مشکوک رفیق حریری و با استفاده از عناصر داخلی مزدور، لبنان را از دشمنان خود پاک‎سازی کند. گرچه این رویکرد رژیم صهیونیستی در خروج نیروهای ارتش سوریه از لبنان تا حدودی مؤثر بود، اما حزب‏الله لبنان با اتکا به توان بالای مردمی خود عملا کودتای مخملی جریان 14 مارس را که قصد داشت زمینه خلع سلاح حزب‏الله لبنان را فراهم کند، به شکست کشاند. از این رو اسراییل عملا راهی جز یک جنگ همه‎جانبه برای خلع سلاح حزب‏الله لبنان و شوراندن سایر اقلیت‎های لبنانی علیه شیعیان نداشت.



ضعف نظامی و اطلاعاتی اسرائیل

مسأله دیگری که سبب شد تا رژیم صهیونیستی خود را وارد یک نبرد همه‎جانبه با حزب‏الله لبنان کند، عدم برآورد جامع اطلاعاتی در خصوص توانایی این گروه از سوی دستگاه‎های اطلاعاتی رژیم صهیونیستی بود. گزارش وینوگراد که پس از شکست رژیم صهیونیستی در این جنگ، از سوی کمیته تحقیق در این خصوص تهیه شد، بر شکست اطلاعاتی جامعه اطلاعاتی این رژیم از حزب‏الله لبنان تاکید کرد. در حقیقت نیروهای نظامی اسراییل هیچ‏گاه حدس نمی‏زدند که شبکه تونل‎های زیر‏زمینی حزب‏الله لبنان چنین وسیع و گسترده و سکوهای پرتاپ موشک به این تعداد باشد. از سوی دیگر شنود اطلاعاتی خطوط ارتباطی رژیم صهیونیستی، بخش دیگری از توانایی اطلاعاتی حزب‏الله لبنان را اثبات کرد. شنود این خطوط ارتباطی سبب شد تا تمام عملیات‏های تکاوران اسراییلی در مقابل نیروهای تیپ ویژه نصر حزب‏الله ناکام باقی بماند. یگان ویژه «ایغوز» که آوازه آن‎ها گوش فلک را کرده بود، بارها گرفتار کمین نیروهای حزب‏الله شد، به‎گونه‏ای که مقامات اسراییلی عملا مجبور به توقف عملیات‏های این گروه شدند و اسراییل نیروهای زرهی خود از جمله لشگر زرهی مرکاوا را وارد عمل کرد. موشک‏های پاتروت و ختس که ستون فقرات دفاعی این رژیم را تشکیل می‎دادند، عملا در مقابل موشک‎های حزب‏الله کمترین کارایی را نشان دادند و شهرهای رژیم صهیونیستی عملا تا پایان نبرد زیر موشک باران مداوم نیروهای حزب‏الله قرار داشتند. از سوی دیگر تانک‎های مرکاوای این رژیم که همواره به‎عنوان ایمن‎ترین تانک جهان تبلیغ می‎شد، در مقابل موشک‏های حزب‏الله لبنان از پای درآمدند. این اتفاق شوک بزرگی برای مسئولان رژیم صهیونیستی محسوب می‏شد، چرا که عملا سبب بی‎اعتباری صنایع نظامی رژیم صهیونیستی شد. سرمایه‎گذاری گسترده اسراییل برای بهبود پروژه‎های نظامی، تنها جزیی از انعکاس شکست رژیم صهیونیستی محسوب می‎شد.



دریا؛ عرصه دیگر نبرد اسراییل و حزب‏الله لبنان

تقابل منافع حزب‏الله و حامیان منطقه‎ای آن از جمله ایران و سوریه، زیاده‏خواهی رژیم صهیونیستی برای تصرف منابع لبنان و شکست جریان 14 مارس در فضای سیاسی لبنان از جمله مسائلی است که تب جنگ را در مرز میان اسراییل و لبنان گرم نگه داشته است. انقلاب‏های منطقه‏ای نیز سبب محاصره این رژیم در بین قیام‏های منطقه‏ای شده و عملا فضای تنفسی این رژیم را بسته است. به طور حتم بحث منابع گازی زیرآبی در دریای مدیترانه در منطقه آبی میان لبنان و فلسطین اشغالی موضوعی حساس برای دو کشور محسوب می‏شود. آیا جنگ بعدی حزب‏الله لبنان و رژیم صهیونیستی، یک جنگ دریایی محسوب می‏شود، این مسأله‏ای است که پاسخ آن در آینده روشن خواهد شد

دلایل پیروزی حزب‎الله در نبرد وعده صادق

جنگ عقیده/ محمدصادق کوشکی

ژوئن سال 2006، شاهد حمله اسراییل به لبنان بودیم که نه فقط یک نبرد محدود بین جنبش حزب‏الله و رژیم صهیونیستی بلکه حادثه‎ای بود که نقطه عطف در تاریخ بین‏الملل محسوب می‏شود که به‎دلایل بسیاری قابل‎توجه بوده است.

اولین نکته این است که این نبرد پیروزمندانه طرح آمریکایی موسوم به خاورمیانه جدید را متوقف کرد. پیش از آن شاهد بودیم، دولت جمهوری‏خواه بوش و مسئول سیاست خارجی آن یعنی خانم کاندولیزا رایس، طرحی را برای پایان دادن به مسئله خاورمیانه ایجاد کرده بودند. در این طرح، تلاش برای این بود که رژیم صهیونیستی به‎عنوان قدرت اصلی منطقه، بر مخالفان منطقه‏ای خود مسلط شود و مشخصا حزب‏الله لبنان را از پیش‎رو بردارد، جنبش‏های مقاومت فلسطین را حذف کند، با سوریه به توافق برسد و با ایجاد فشار بر جمهوری اسلامی ایران بحث توافق صلح، بین اعراب و رژیم صهیونیستی قطعی شود؛ تا رژیم صهیونیستی مشکل مشروعیت 60 ساله را حل و فصل کند و بتواند تبدیل به یک دولت باثبات و بدون مخالف در سطح خاورمیانه بشود. اگر چنین رویدادی رخ می‏داد، به‎دلیل اهمیتی که خاورمیانه دارد و تأثیر ژئوپلتیکی که خاورمیانه بر جهان دارد، این حادثه کل جهان را تحت تأثیر قرار می‏داد. جنگ 33 روزه تقریبا تمامی این نقشه را با چالش جدی مواجه کرد و حلقه دوم این جنگ که جنگ 22 روزه می‏باشد تیر خلاص را به پیکره طرح آمریکایی - صهیونیستی خاورمیانه جدید وارد کرد به‎طوری که حتی خود آمریکایی‏ها نیز این تعبیر را به‎کار بردند: «خاورمیانه جدید، جنینی بود که مرده به دنیا آمد.»

دومین نکته این است که جنگ 33 روزه، ابتکار عمل را برای همیشه از دست رژیم صهیونیستی و متحدین عربی و اروپایی آن گرفت و عملا زمین بازی را از آن‎چه که صهیونیست‏ها می‏خواستند، یعنی منازعه عربی - اسراییلی به‎سمت اسلامی - صهیونیستی تغییر داد. با پیروزی حزب‏الله در این نبرد 33 روزه، شاهد بودیم که این تغییر زمین بازی کارآمدی خود را به همه کسانی‎که تردید داشتند، ثابت کرد. انقلاب اسلامی در واقع رویکرد اساسی آن تغییر همه زمین‎های بازی بین‏الملی بود و اذعان انقلاب اسلامی این بود که در صورت تغییر زمین بازی برد با مستضعفین و جهان اسلام خواهد بود؛ در غیر این صورت اگر ما بخواهیم در زمین دشمن بازی کنیم قطعا برنده نظام استکباری و نظام صهیونیستی خواهد بود. پیروزی بزرگی که در جنگ 33 روزه اتفاق افتاد، محصول این تغییر زمین است چنان‎که دوست و دشمن اذعان کردند که رویکرد استراتژیک انقلاب اسلامی در تغییر زمین بازی و گرفتن فرصت‏ها از طرف مقابل رویکرد بسیار ثمر‎بخشی بوده‏ و رویکردی است که می‎تواند همه متغیرهای ظالمانه موجود را تغییر دهد.

سومین نکته، بحث کارآمدی الگوی جنگ نبرد نامتقارن بود. در وضع موجود جهان که قدرت نظامی، حرف اول را می‏زند علی‎رغم اهمیتی که حوزه رسانه و اقتصاد پیدا کرده، اما هنوز اولویت اول در بودجه کشورهای جهان را بحث نظامی به خود اختصاص می‏دهد. در چنین وضعی که ارتش‏ها، قدرت‏شان را با جنگ‏ها، نفرات، کیفیت ابزارها و تکنولوژی نظامی تعیین می‏کنند، ابتکار عمل حزب‏الله (که برگرفته از انقلاب اسلامی بود) در جنگ نامتقارن، باعث شد که تمامی این مدل‏های نظامی حاکم خدشه‏دار شود و استراتژی‏های نظامی جهان به چالش جدی کشیده شوند. در نبرد 33 روزه شاهد بودیم که یک ارتش کلاسیک، بسیار قدرتمند، دارای برتری قطعی در هوا، دریا و سامانه‎های موشکی و حتی نیروی زمینی که سابقه 60 ساله‏ای در نبردهای متعدد دارد، در برابر یک نیروی حزبی با تعداد نفرات بسیار کم، و توان فن‏آوری و نظامی بسیار محدود و فاقد قدرت هوایی و دریایی شکست خورد. این موفقیت در شرایطی رقم خورد که حزب‏الله متکی به نیروهای کم‎تعداد و غیرحرفه‎ای است و بدون سیستم پدافند ضدهوایی و حتی بدون بهره‏گیری از حمایت دولت لبنان به جنگ رژیم تا دندان مسلح اسراییل رفت. جالب این‎جاست که در این نبرد ابتکار عمل در کمتر از یک هفته در اختیار حزب‏الله قرار گرفت و از انتهای هفته دوم به بعد، شاهد برتری حزب‏الله و تعیین کنندگی این نیروی مردمی بودیم، به‏طوری‎که با فرسایشی شدن نبرد، جنگ به بن‏بست می‏رسد و رژیم صهیونیستی ناگزیر می‏شود که فرمان آتش‎بس بدهد که در واقع حزب‏الله آتش بس را به طرف مقابل دیکته کرد.

نکته حائز اهمیت دیگر، اهمیت اطلاعات در معادله قدرت حزب الله و رژیم صهیونیستی است. حزب‏الله با استفاده از عنصر اطلاعات در زمینه‎های مختلفی همچون مولفه‎های جغرافیایی صحنه نبرد و نقاط ضعف دشمن و همچنین نفوذ اطلاعاتی در دشمن، توانست تمامی خلأهای موجود خود در عرصه نفرات، تکنولوژی نظامی و جنگ افزار را پوشش بدهد و طوری دو کفه ترازوی نبرد را موازنه کند که معادله جنگ تغییر یابد و برنده نهایی نبرد 33 روزه به تأیید گزارش صهیونیستی وینوگراد باشد. ورود عنصر اطلاعات به‎عنوان عنصری بسیار تعیین‏کننده در نبرد، به‎طوری که پوشش‏دهنده و جبران‏کننده همه نواقص نظامی، کمبود نفرات، کمبود آموزش‏ها، کمبود جنگ افزار و تئوری نظامی را باشد، پدیده‏ای بود که یک صفحه کاملا جدیدی را در عرصه نبردها به روی مسائل نظامی جهان رقم زد. البته این الگوی نبرد نامتقارن برگرفته از الگویی است که جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس بارها آن را تجربه کرده بود و مجداد این استراتژی را در نبرد 33 روزه شاهد بودیم.

این نبرد، جایگاه حزب‏الله را در فضای سیاسی لبنان، جهان عرب و جهان اسلام متحول کرد، به‏طوریکه از آن پس کشورهای عربی، مردم جهان عرب و جهان اسلام و حتی مستضعفین، نگاه‏شان به تشیع و انقلاب اسلامی که در قالب حزب‏الله لبنان متجلی شده بود، مثبت‎تر از گذشته شد. آن‎ها وجود یک قدرت جدید بین‏المللی را باور کردند؛ قدرتی که مبنای خود را از مردمش می‏گیرد، نه از هیچ قدرت دیگر. حتی شاهد بودیم که احزاب سوسیالیست، چپ و مارکسیست در کشورهای عربی و حتی جریانی مثل میشل عون که روزگاری در صف دشمنان حزب‏الله بود، بعد از جنگ 33 روزه ناگزیر شدند که قدرت و تأثیر حزب‏الله را بپذیرند و آن را به رسمیت بشناسند و در کنار آن قرار بگیرند. پس از پیروزی حزب‏الله در نبرد وعده صادق، در عرصه بین‏المللی در واقع یک عنصر جدید و تعیین‎کننده با اسم مقاومت اسلامی در لبنان متولد شد و خودش را به جهانیان معرفی کرد. این پیروزی، حزب‏الله را فراتر از یک حزب یا یک ارتش و یا حتی فراتر از یک دولت در عرصه بین‎المللی به منصه ظهور آورد و حزب‎الله را به‎عنوان یک قدرت تعیین‎کننده منطقه‎ای مطرح کرد. از آن به بعد شاهد بودیم که موقعیت حزب‏الله، چه در عرصه داخلی و چه در عرصه بین‏الملل تغییر کرد، به‏طوری‎که دولت مصر و حسنی مبارک یکی از راهبردهای اصلی خود را مهار حزب‏الله لبنان قرار داده و مدعی شدند که شبکه‎های حزب‏الله لبنان در درون مصر فعالیت می‏کنند و هدف‏شان کمک به مردم غزه است. همین نکته که دولت مبارک، شروع به مبارزه رسمی با حزب‏الله و دستگیری نیروهای آن در مصر کرد، نشان از آن دارد که دشمن حزب‏الله دیگر تنها رژیم صهیونیستی نیست و جریانی مؤثر در عرصه بین‏المللی را، باید دشمن مقاومت دانست