هر نو‌ زیبا نیست / محمد آقاسی

سینمای دفاع مقدس از سه حیث برای ما دارای اهمیت است. اول آن‎که با چنین فیلم‎هایی توانسته‎ایم گونه‎ای بومی از سینما را بنیان نهیم که بسیار هم به مؤلفه‎‎های فرهنگی ما نزدیک است. دلیل دوم، در مهم بودن دفاع مقدس مستتر است و روایت آن دوران، تأثیرات جدی فرهنگی، از جمله بالارفتن روح همبستگی اجتماعی را در پی دارد. سوم آن‎که این‎گونه سینمایی به‎خصوص در دوران اوج خود، یعنی دهه 60 توانست تأثیرات برون‎مرزی داشته باشد و از این لحاظ راه مطمئنی برای صدور پیام‎های ما به جهان تلقی می‎شود؛ البته انجام این امر منوط به آماده شدن شرایطی است.

از این‎رو هر اتفاق تازه و هر فیلم جدید در سینمای دفاع مقدس، باید به دقت رصد و بررسی شود؛ ‌از جمله «نفوذی»، فیلمی که اگر در سینما هم دیده نشود، ‌در شبکه توزیع خانگی و یا بعد‎ها در تلویزیون، به‎معنای این‎که مخاطب بنشیند و خوب آن را تماشا کند، دیده خواهد شد؛ چراکه کاملا متفاوت با آن چیزی است که تاکنون ما از سینمای دفاع مقدس دیده‎ایم. همه‎چیز در آن هست و تنها چیزی که در آن دیده نمی‎‎شود، روایت کلیشه‎ای گذشته از دفاع مقدس است.

«فریدون کیافر» پس از 20 سال اسارت به میهن بازمی‎‎گردد، اما بلافاصله در مرز ایران و عراق توسط وزارت اطلاعات دستگیر می‎‎شود؛ زیرا در مورد او اتهام سنگین همکاری با بعثی‎‎ها و مجاهدین خلق در زمان اسارت مطرح است. ذکر این نکته هم خالی از لطف نیست که پس از «به رنگ ارغوان» حاتمی‎کیا این دومین بار است که تصویری از فعالیت‎های امنیتی جمهوری اسلامی در سینما ارائه می‎شود. مسئولین وزارتخانه اقدام به بازجویی و تحقیق در مورد سوابق فریدون کیافر می‎‎کنند، به همین دلیل بخش عمده‎ای از فیلم، مرور خاطرات اوست. طرح کلی داستان بی‎شباهت به فیلم «دوئل» ساخته احمد رضا درویش نیست، اما پرداخت متفاوتی در مورد آن صورت گرفته است.

فیلم با روایت داستان از زبان آزادگان و خانواده شهدا و ایثارگران، نحوه استحاله «فریدون» به «فری کافر» را روایت می‎‎کند. درست بر خلاف آن‎چه همیشه دیده‎ایم، این‎بار از یک آزاده به‎عنوان یک قهرمان تجلیل نمی‎‎شود. او دستگیر شده و خانواده‎اش که در سال‎های نبودن او دشواری دوری و زخم‎زبان دیگران را تحمل کرده‎اند، با مشکلات تازه‎ای روبه‎رو می‎شوند. در مورد او از استقبال با شکوه از یک آزاده خبری نیست، این‎جا لامپ‎های چراغانی استقبال، مثل دل‎ها شکسته می‎‎شود و در فضایی غبارآلود، ایثار بزرگ فریدون دیده نمی‎‎شود. دیوار‎های خانه فریدون رنگ شعار‎هایی را می‎‎گیرد که بر ضد او نوشته شده‎اند. فیلم که گاه در زمان آزادی اسرا می‎‎گذرد و گاه به زمان جنگ و دوران اسارت برمی‎گردد، در پی یک سئوال است: آیا او خیانت کرده و نفوذی بوده است یا نه؟

«جمال شورجه» پس از سال‎ها کارگردانی این‎بار در کسوت تهیه‎کننده نخستین ساخته «مهدی فیوضی» و «احمد کاوری» (در مقام کارگردان) ظاهر شده است. فیلم‎نامه «نفوذی» بر اساس خاطرات یک آزاده و با نگاهی به کتاب «حکایت زمستانِ» سعید عاکف، توسط داوود امیریان نوشته شده است و این یعنی یک جمع خوب از هنرمندان متعهد انقلاب اسلامی.

اما تفاوت‎های داستان و برخورداری از یک گروه خوب کاری، ‌همه ماجرا نیست. حتی استفاده از ویژگی‎های سینمای پلیسی هم که می‎‎تواند در جذب مخاطب کمک کند و مخاطب تا مدت‎ها در پیچ و خم داستانی باشد که آرام آرام گره‎گشایی می‎شود، همه موفقیت برای فیلمی در گونه سینمای دفاع مقدس نیست و باید گفت هر جامه نویی بر قامت استوار سینمای دفاع مقدس، زیبا نیست. این فیلم می‎‎توانست با داستان متفاوت خود جذابیت‎های بیشتری از مفاهیم دفاع مقدس را به تصویر بکشد. اما طرح موارد متعدد همانند سرعت‎گیر‎های خیابان، کیفیت فیلم را تغییر داده. فیلم‎ساز هم به شرایط قبل از جنگ می‎‎پردازد، هم دوران بعد از جنگ را مدنظر قرار می‌دهد. قدری هم به اوضاع و احوال خانواده‎های شهدا و ایثارگران نگاه می‎‎کند و از زاویه دید فرزندان آن‎‎ها هم تصاویری را به معرض نمایش می‎گذارد. شاید بهتر بود به‎جای چنین حاشیه‎‎هایی که هم به‎صورت محتوایی و هم به‎صورت فرمی بر متن غلبه می‎‎کنند، ‌فیلم از قوام بیشتری برخوردار بود. اگر داستان نفوذی حول محور فریدون و مثلا سازمان منافقین شکل می‎گرفت، تصویر کردن بیشتر و بهتر ترور‎ها و فعالیت‎های منافقین در عراق بر تأثیرگذاری فیلم می‎‎افزود، ‌در حالی‎که در شرایط فعلی خیلی سریع از این مسأله عبور شده و سازندگان فیلم ترجیح داده‎اند که داستان در تهران روایت شود.

هر روزه تعداد تصویر‎هایی که دیگران می‎‎سازند، بیشتر می‎‎شود و به‎خاطر برتری تکنیکی و تجربه طولانی، میزان تأثیرگزاری بیشتری را نیز خواهند داشت. بهتر است از فرصت‎هایی این‎چنین متفاوت که برای سینمای دفاع مقدس اتفاق می‎‎افتد، استفاده بهتری بکنیم، ‌فرصت‎هایی که متأسفانه دیر و کم به‎دست می‎‎آیند

با 50 هزار تومان می‎‎روم ترکیه! /محمدمهدی قان‌بیگی- پیشکسوت هنر سفال و سرامیک

تئاتر و سینما و موسیقی و مطالعه برای همه لازم است، اما من سفر را بیشتر پیشنهاد می‎کنم. سفر بهترین معلم است. مثلا گاهی در حین سفر چوپانی را می‎بینیم که ماه‎‎ها به خانه‌اش نرفته و در کویر زندگی می‎کند. وقتی می‎نشینی و با او صحبت می‎کنی، می‎بینی چه انسان عظیمی است. این هم‌صحبتی باعث می‎شود از جایگاهی که داری کمی فرو بنشینی و به تفکر وا داشته شوی. در کل، سفر باعث می‎شود ارزش انسان‌‎ها را بیشتر بشناسی و یک‎سری باور‎ها شکسته و دوباره ساخته شوند؛ بهترین آموزش‌‎ها در سفر نهفته است.

انسان باید به هر جایی سرکشیده و ببیند چه خبر است. برخی‌‎ها می‎گویند سفرکردن گران است، اما اصلا این‎طور نیست! یکی از هنرمندان می‎خواست مجسمه شیخ ابوالحسن خرقانی را بسازد. به او گفتم برو اصفهان و خرقه شیخ صفی‎الدین اردبیلی را ببین و بدان خرقه چه شکلی است و بعد مجسمه‌ات را بساز. گفت چطور بروم اصفهان؟ گفتم عصر سوار اتوبوس شو و غذایت را هم با خودت ببر. صبح می‎رسی اصفهان. کارهایت را انجام می‎دهی و عصر دوباره برمی‌گردی شاهرود. من الان حاضرم با 50 هزارتومان بروم ترکیه، سه روز بمانم و برگردم! غذا را در کوله‌ام می‎گذارم و با اتوبوس می‎روم. شب‌‎ها سفر می‎روی و روز‎ها می‎رسی. برای سفر تنها باید برنامه‎ریزی داشت.

مشکل این است که ما تصور دیگری داریم و ذاتا از ناشناخته‎‎ها می‎ترسیم. همه مردم دنیا مانند یکدیگر هستند. همه‎جای دنیا هم مهربانی هست و هم خشونت و ناامنی.

آموزش گام به گام مهاجرت / سیدمسعود شجاعی طباطبایی

باری به مناسبتی گفتیم که شاید کاریکاتور تنها عرصه هنری باشد که شخص شماره یک هنرمندان ایرانی‌اش، کسی‎که در بالاترین سطوح بین‌المللی آبرو و اعتبار دارد، یک بچه‌مسلمان جبهه‌رفته، انقلابی و حزب‌اللهی است، به‎معنای دقیق کلمه. و او کسی نیست جز سیدمسعود شجاعی طباطبایی، رییس خانه کاریکاتور و سردبیر کیهان کاریکاتور، یکی از پرافتخارترین کاریکاتوریست‌های کشورمان.

شجاعی پس از کتاب موفق «آموزش گام به گام روشنفکری»، سراغ موضوع «مهاجرت» رفته است و بناست در سلسله درس‌هایی کاربردی، بهترین و کارآمدترین روش‌های مهاجرت را با زبان تصویر برای همه طالبان سفر دائمی شرح و توضیح دهد.

درست از همین شماره، در همین مکان، این سلسله درس‌های تصویری را که چه‎بسا به محض اتمام در قالب یک کتاب هم منتشر شوند، می‌بینید و می‌خوانید و لابد استفاده می‌کنید!

پیامک ها

نظرات‌تان را در مورد پنجره با ما در میان بگذارید:

20-66570019 3000101177(پیامک) www.panjerehweekly.com



004...09371سلام. فکر نمي‌کنيد اگر جدول هم در نشريه بگذاريد خوب باشه؟ 255...09364 با سلام و خسته نباشيد خدمت آقاي زاکاني و اعضاي تحريريه پنجره. خدا اجرتان بدهد. پنجره یک مجله سياسي متعهد است، جمعي از طلاب حوزه قم. 339...09358 چه خوب بود هرچند وقتی یک‎بار به‎همراه مجله ضميمه‎اي چند رسانه‎اي (همچون يزدان تفنگ ندارد) ارايه مي‎داديد. 319...09358شايد بخش شعر سياسي يک‎ذره به نشريه‌تان جان بدهد. امتحان بکنید ضرر ندارد... 574...09356 آقاى توكلى‎زاده كه مقاله «نمايش شرط‎گذارى» را نوشتيد، شما يا ميان مردم زندگى نمي‎كنید يا اين‎كه... مگر مي‎شود اين‎همه محبوبيت را نديد؟ 821...09355 با سلام، وقايع اختلافيه آقاى مهدى‎نژاد با متنى طنزآميز، بسيار جذاب و خواندني‎ست. اگر ممکن است در حوزه اقدامات اسرایيل هم متنى با اين ويژگى طراحى شود. 795...09192سلام. لطفا پرونده‎اي در رابطه با طب سنتي چاپ کنید. پرونده انجمن حجتيه خوب بود. 507...09134 من از خوانندگان مجله پنجره از شماره 17 تا 78 هستم. آيا مي‎شود اين مجله‎ها را با دوره‎هاي جلد شده هفته‎نامه عوض کرد؟ اين کار را به‎خاطر خوانندگان پای کارتان انجام دهيد، حتي با شرايط. با تشکر. 600...09126 در كنار هر مقاله، يك خلاصه خوب بگذاريد. كلي‎گويي و اين مصاحبه‎های تكراري را بس كنيد. 128...09124 لطفا مطالب متنوعي چاپ کنيد، نه اين‎که يک مطلب را بال و پر بدهيد و صفحات را پر کنيد. از مطالب بولتني بيشتر استفاده کنيد و از کش‎دادن پرهيز کنيد.